Nawigacja

Historia kościoła


Prezbiterium andrzejewskiej świątyni
Roku budowy pierwszego kościoła w Andrzejewie nie znamy. Według niektórych źródeł powstał on "prawdopodobnie w latach 1432-1439" a jego fundatorem był biskup Stanisław Pawłowski.

W roku 1526 miejsce pierwotnego drewnianego kościoła rozpoczęto budowę murowanego. Kościół w Andrzejewie swą obecną formę uzyskał w wyniku długotrwałego procesu budowlanego. Możemy postawić stwierdzenie, że budowa ostatecznie zakończyła się w 1994 roku, kiedy to z inicjatywy księdza Józefa Mierzejewskiego dokończona została budowa wierzy kościelnej.

Prace budowlane prowadzono etapami. W latach 1526-1534 wystawiono prezbiterium z piętrową zakrystią i położono fundamenty korpusu nawowego. Około 1550 roku wzniesiono ściany kościoła i założono filary międzynawowe. W 1569 r. dobudowano szkarpy i wykończono fronton z wielkim oknem na osi i dekoracyjnym szczytem. Około 1600 r. wzniesiono pierwszą kondygnację wieży, i w 1605 r. kościół został konsekrowany pw. Wniebowzięcia NMP przez biskupa płockiego Wojciecha Baranowskiego. Rozbudowa kościoła trwała nadal. Przed 1612 r. dostawiono przy południowej ścianie prezbiterium kwadratową kaplicę św. Anny, w latach 1788-1806 wybudowano chór muzyczny, w pierwszej połowie XIX wieku dano drewnianą kondygnację wieży, na przełomie XIX i XX wieku dobudowano kruchtę od północy oraz szkarpy w południowo-wschodnim narożniku kaplicy. Wreszcie w latach 1992-1994 zburzono drewnianą kondygnację wierzy i w to miejsce dobudowano nową, wysoką, murowaną wierze.

Jest to jeden z najdalej wysuniętych na wschód zachowanych gotyckich kościołów mazowieckich. W wyniku rozbudowy powstała w Andrzejewie bazylika, w której wyraziła się późnogotycka tendencja do scalania wnętrza poprzez upodobnienie zachodniej partii kościoła do wieloboku wschodniej. Efekt ten został uzyskany drogą ścięcia naroży naw bocznych od zachodu. Dostawiona od zachodu wieża, ściśle związana z architekturą kościoła, stanowi przedłużenie nawy głównej. Taki sposób usytuowania wieży wzorowany jest na krzyżackiej architekturze sakralnej. Prezbiterium i zakrystia kościoła posiadają sklepienie gwiaździsto-sieciowe z żebrem przewodnim, nawiązujące do zasad budownictwa stosowanych powszechnie w architekturze Prus i Pomorza.

Wśród wyposażenia wnętrza andrzejewskiej świątyni zwraca uwagę barokowy ołtarz główny pochodzący z 1701 roku. Został on znacznie uzupełniony i przerobiony w 1884 r. W polu głównym ołtarza znajduje się obraz Wniebowzięcia NMP, a w zwieńczeniu obraz św. Bartłomieja, oba obrazy z XIX wieku. W dolnej kondygnacji ołtarza stoją rzeźby św. Andrzeja i św. Bartłomieja, w górnej kondygnacji - św. Katarzyny i św. Barbary, w zwieńczeniu - Michała Archanioła; wszystkie rzeźby pochodzą z 1730 r. Nad bramkami ołtarza umieszczono rzeźby św. Piotra i Pawła z 1884 r. Tabernakulum wykonano w drugiej połowie XIX wieku.


Chór muzyczny
Ołtarze boczne wystawiono w 1810 r. i są analogiczne sobie parami. Dwa pierwsze są w nawach bocznych. W lewym ołtarzu znajduje się rzeźbiony Krucyfiks z Matką Boską Bolesną i św. Janem, wykonane w 1890 r. W prawym ołtarzu jest obraz Matki Boskiej Różańcowej w srebrnych sukienkach ze św. Dominikiem i św. Katarzyną Sieneńską z 1812 r., zasłaniany identycznym obrazem malowanym na desce, w zwieńczeniu jest obraz Matki Boskiej Nieustające Pomocy. Trzeci i czwarty ołtarz znajdują się przy filarach międzynawowych. W lewym ołtarzu jest obraz Jezusa Miłosiernego, w prawym obraz św. Antoniego Padewskiego z początku XIX wieku. W 1985 r. wykonano z marmuru ołtarz soborowy.

Do zabytków należą ponadto: dwie stare granitowe kropielnice, renesansowy kielich z końca XVI w. i puszka z 1620 r., chrzcielnica z XVIII wieku, ambona, prospekt organowy (przekształcony w 1909 r.) i feretron - z 1810 r., obrazy pozaołtarzowe: św. Bartłomieja z około 1730 r., czterech ewangelistów z połowy XIX wieku, Matki Boskiej Częstochowskiej z 1878 r., epitafia: Szymona Jabłonowskiego oraz jego kolejnych trzech żon i syna z około 1648 r. i Stanisława Jabłonowskiego z 1671 r., lampka wieczna z XVII wieku, siedem dawnych ornatów, kapa z 1780 r. Zapewne z początków XVII wieku pochodzi figura Chrystusa Zmartwychwstałego, niewątpliwie oparta na wcześniejszym, XV-wiecznym wzorze. Na cmentarzu kościelnym stoi figura Niepokalanej z piaskowca wykonana w 1904 r.
Opracowano na podstawie:
Galicka I., Sygietyńska H. Zabytki sztuki powiatu ostrowskomazowieckiego w Ostrów Mazowiecka z dziejów miasta i powiatu, pod red. S. Russockiego. Książka i Wiedza. Warszawa 1975.
Jemielity W. Dekanat czyżewski. Kuria Diecezjalna. Łomża 1990.
Żochowski M. Andrzejewo jako ośrodek miejski w Ostrów Mazowiecka z dziejów miasta i powiatu, pod red. S. Russockiego. Książka i Wiedza. Warszawa 1975.